VILT - Vlaams Informatiecentrum over Land- en = Tuinbouw

Vlaams=20 Informatiecentrum over Land- en Tuinbouw
3D""=20

Vilt vzw l Leuvenseplein 4 l 1000 Brussel l = T. +32=20 (0)2 510 63 91 l fax +32 (0)2 510 63 93 l info@vilt.be

NIEUWSARCHIEF

FEITEN EN=20 CIJFERS

GeVILT

DOSSIERS

PROEFCENTRA

WIE IS = WIE

BIBLIOTHEEK
3DLabirint=20

GRATIS = E-ZINES
= =20 = =20 = =20 = =20

= =20

imago

dierenwelzijn<= /A>

onderzoek

virtuele=20 boerderij

landbouwed= ucatie

kijkboerderijen

vilt-info

gevilt

Diervriendelijke consument is niet = hypocriet	januari 2006 print
Hoewel de doorsnee burger = in enqu=EAtes=20 beweert dat dierenwelzijn erg belangrijk is, koopt hij = als=20 consument steevast de goedkoopste producten. = Veehouders voelen=20 zich in de hoek gezet door deze =91dubbele moraal=92. = Maar is dat=20 wel de juiste terminologie om het debat vooruit te = helpen? In=20 het nieuwe boek Dier en Welzijn ontrafelt = co-auteur=20 Stef Aerts het consumentengedrag en uit die = denkoefening=20 blijkt dat van een dubbele moraal helemaal geen sprake = is.=20 Volgt u even mee de gedachtegang=85 Uit = eerdere=20 studies blijkt dat de meeste consumenten bij een keuze = tussen=20 vleesproducten van gelijkaardige kwaliteit meer = gevoelig zijn=20 voor de prijs dan voor de productiewijze ervan, welke=20 informatie er ook wordt gegeven. Dit roept in=20 veehouderijmiddens wel eens de bedenking op dat met de = vragen=20 om meer dierenwelzijn niet teveel rekening moet worden = gehouden. Analoog met de bevindingen in de = doctoraatsstudie=20 van Dirk Lips onderscheidt Stef Aerts drie argumenten = voor=20 deze stelling: 1/ Het is hypocriet om = enerzijds=20 meer welzijn te eisen voor landbouwhuisdieren, maar = anderzijds=20 de =91diervriendelijke=92 producten niet te kopen = omdat ze duurder=20 zijn. Met de mening van hypocrieten moet per definitie = geen=20 rekening gehouden worden. 2/ Veel mensen willen = dat er=20 niet veel rekening gehouden wordt met het welzijn van = de=20 landbouwhuisdieren als dat kostprijsverhogend werkt. = Ze kopen=20 immers de goedkoopste producten. 3/ De roep om=20 dierenwelzijn is het grootst wanneer er een crisis is = in de=20 veehouderij of de voedselketen, maar dat is snel weer = vergeten=20 en dan koopt men weer het goedkoopste. Het is dus = veeleer de=20 zorg voor de eigen gezondheid die speelt en niet de = zorg om=20 het welzijn van de = landbouwhuisdieren. Deze=20 geparafraseerde argumenten maken duidelijk dat de = dialoog=20 tussen producenten en consumenten niet altijd even = vlot=20 verloopt. Volgens Stef Aerts is het een brug te ver om = de=20 gemiddelde consument als hypocriet te bestempelen. = =93Hypocriet=20 is diegene die op dezelfde vraag twee verschillende = antwoorden=20 geeft naargelang de context waarin de vraag wordt = gesteld. Het=20 gaat hier niet om dezelfde vraag in een andere = context, maar=20 om twee verschillende vragen: =91Vind je het welzijn = van=20 landbouwhuisdieren belangrijk?=92 is helemaal niet = hetzelfde als=20 =91Koop je diervriendelijk geproduceerde koopwaar als = je ook de=20 kans hebt om producten met gelijkaardige = productkwaliteit te=20 kopen die goedkoper zijn omdat ze met minder aandacht = voor=20 dierenwelzijn geproduceerd zijn?=92=94 De = eerste vraag=20 peilt naar iemands opinie. Bij de tweede vraag blijkt = of het=20 ideaalbeeld over dierenwelzijn ook tot de = topprioriteiten=20 behoort wanneer mensen geconfronteerd worden met = beperkte=20 (financi=EBle) middelen. Aerts: =93Uit een recente = enqu=EAte van=20 VILT blijkt dat mensen het welzijn van = landbouwhuisdieren wel=20 belangrijk vinden, maar er zijn dingen die ze nog = belangrijker=20 vinden. De eigen middelen zijn meestal reeds uitgeput = alvorens=20 men aan het dierenwelzijn toekomt. Wie opkomt voor het = welzijn=20 maar toch niet de producten koopt die op de meest=20 diervriendelijke manier zijn voortgebracht, is dus = niet=20 noodzakelijk hypocriet. Dit ontkracht het eerste = argument dat=20 we hierboven vernoemden=94. We redeneren even = verder op=20 dit koopgedrag. Het is op zich niet eens zeker dat = mensen echt=20 willen dat deze goedkope, minder diervriendelijke = producten=20 worden aangeboden. Uit het feit dat de producten in de = winkelrekken wel degelijk gekocht worden, kan men = namelijk=20 niet met zekerheid afleiden dat de kopers ervan ook = echt=20 willen dat ze aangeboden worden. Nochtans is dat wel = de manier=20 waarop een aankoop meestal wordt ge=EFnterpreteerd. = =93Als men=20 eerlijk is, dan weet men zoiets pas zeker wanneer = mensen er=20 expliciet zouden om vragen als die producten er niet = meer=20 waren=94, aldus Aerts. Een dergelijk onderzoek is = echter nog=20 niet gevoerd. Een interessante casus is wel de = beslissing van=20 de Nederlandse supermarkten om sinds 1 januari 2005 = geen=20 batterijeieren meer te verkopen. Af te wachten valt = hoe groot=20 op termijn de vraag naar batterijeieren wordt=85 of = net niet.=20 Conclusie is dat ook het tweede argument gebaseerd is = op een=20 foute redenering. Blijft nog het argument dat=20 consumenten eigenlijk enkel bezig zijn met hun eigen=20 gezondheid en dierenwelzijn als een soort drogreden = gebruiken.=20 Het blijkt inderdaad zo te zijn dat de vraag om meer = welzijn=20 voor landbouwhuisdieren groter is wanneer crisissen in = de=20 veehouderij de aangewende technieken in de media = brengen.=20 =93Mensen worden dan met de neus op de feiten gedrukt = en veel=20 mensen laten dan ook in hun aankoopgedrag merken dat = ze niet=20 akkoord gaan met deze praktijken. Ze doen dat echter = meestal=20 niet door meer diervriendelijke producten te kopen, = maar door=20 het eten van vlees te laten=94, stelt Aerts vast. Dit = effect is=20 zeer tijdelijk en doorgaans bereikt de consumptie na = drie=20 maanden weer zijn normale peil. Mogen we dan besluiten = dat de=20 consument wel roept om meer dierenwelzijn maar = uiteindelijk=20 alleen bekommerd is om de eigen gezondheid? =93Dat is = een=20 overhaaste en onproportionele conclusie=94, antwoordt = Aerts=20 categoriek. De auteur verwijst naar de gulle=20 promotiefondsen die de lobby van de dierlijke = productiesector=20 spendeert om mensen ervan te overtuigen dat vlees en = zuivel=20 noodzakelijk zijn voor de gezondheid. Iemand die = vegetari=EBr=20 wil worden, moet bovendien de confrontatie aangaan met = zijn=20 directe omgeving die meewarig zou reageren. Zo wordt = het nog=20 moeilijker om de macht der gewoonte te doorbreken. = =93Hoewel=20 dierenwelzijn hoog op het prioriteitenlijstje staat = van de=20 mensen, staat het bij de meerderheid niet hoog genoeg = om de=20 praktische hindernissen naar een attitudeverandering = te=20 overwinnen=94, besluit Aerts. =93De zorg om de eigen = gezondheid=20 staat wel hoog genoeg en daarvoor doet de consument = wel een=20 inspanning. Al spelen ook daar de talrijke = omgevingsfactoren=20 die het consumentengedrag zo complex = maken=94. Geen 10 mensen De meest = logische=20 gevolgtrekking uit het voorgaande is volgens Aerts dat = er bij=20 de meeste mensen geen dubbele moraal leeft. Blijft = natuurlijk=20 nog wel de vaststelling dat het moeilijk is om aan de = kassa de=20 extra kosten die welzijnsvriendelijke = huisvestingssystemen met=20 zich meebrengen te valoriseren. Labels bieden een = uitweg, maar=20 om ze in de markt te duwen is een berg geld nodig. = =93Veel=20 effici=EBnter is om het dierenwelzijn te integreren in = bestaande=20 labels. Vandaag zijn in heel wat labels al enkele = bepalingen=20 opgenomen, maar dit is zelden uitgebreid en nooit = gebaseerd op=20 wetenschappelijk onderzoek. Bovendien leggen te weinig = mensen=20 een link tussen de labels en het dierenwelzijn. Op dit = vlak is=20 dus nog heel wat verbetering mogelijk=94, aldus=20 Aerts. Nog veel makkelijker zou zijn indien de=20 grootdistributie zich gezamenlijk zou engageren voor = het=20 dierenwelzijn. Tussen de miljoenen landbouwers in = Europa en de=20 honderden miljoenen consumenten zitten er maar enkele=20 tientallen warenhuisketens die een groot deel van de = markt=20 beheersen. Die supermarkten ontwikkelen steeds = massaler een=20 eigen productlijn. Welke boodschap achter het eigen = merk=20 schuilgaat, kan het warenhuis zelf bepalen. Via = lastenboeken=20 kan de productiewijze immers nauwgezet gestuurd en = opgevolgd=20 worden. Dit kan gaan van het bepalen van de smaak van = chips=20 van het huismerk tot het bepalen op welke manieren de = dieren=20 gehuisvest moeten worden wanneer een producent binnen = dat=20 label wil leveren. =93De grootdistributie bezit = onmiskenbaar een=20 groot hefboomeffect=94, zegt Aerts. =93Er moeten in = Belgi=EB of=20 Nederland niet eens tien mensen een gezamenlijke = beslissing=20 nemen om wezenlijke resultaten te = boeken=94. Daarmee is=20 nog niks gezegd over de twee partijen die het meest in = de=20 kijker lopen als het gaat om het welzijn van = landbouwdieren:=20 de veehouder en de overheid. Dat het voor geen van = beiden in=20 de huidige economische context makkelijk is om grote=20 verbeteringen te forceren, is duidelijk. =93Als boeren = kostprijsverhogende normen opgelegd krijgen, dreigt = een=20 migratie van de dierlijke productie waar nog minder=20 diervriendelijk geboerd wordt=94, aldus Aerts. Wat = niet betekent=20 dat er geen manoeuvreerruimte bestaat. De auteur = verwijst naar=20 de =91vier wegen van Lips=92: de overheid moet het = verschil in=20 kostprijs bijpassen voor boeren die diervriendelijke = systemen=20 toepassen, de wetgever moet oneerlijke communicatie = over=20 dierlijke producten verbieden, de veehouder moet de = consument=20 wijzen op de welzijnsproblemen in de intensieve = veehouderij=20 en, tot slot, win-winsituaties kunnen enkel uitgedacht = worden=20 wanneer er een constructieve samenwerking is tussen=20 veehouders, wetenschappers en mensen die opkomen voor = meer=20 welzijn bij landbouwhuisdieren. =93Ieder heeft = zijn=20 verantwoordelijkheid=94, vat Aerts samen. =93De = persoonlijke=20 verantwoordelijkheid wordt wel groter naarmate het = aantal=20 individuen op een sleutelpositie kleiner wordt. Het is = dus aan=20 de consument en aan de boer, maar zeker ook aan de = distributie=20 en aan de overheid om mee de kar van de verandering te = trekken. De wegen naar verandering die hierboven = beschreven=20 staan, zullen niet alleen zaligmakend zijn, maar = wanneer ze=20 gecombineerd worden met de nodige inspanningen van = alle=20 betrokken partijen, kunnen we ons voorstellen dat de=20 consumptie van dierlijke producten niet meer synoniem = hoeft te=20 zijn met slecht dierenwelzijn=94. Lees=20 ook: Interview: Michel=20 Vandenbosch: "Slimme veehouders zien dierenwelzijn als = uitdaging" start=20 nieuw discussiethema Diervriendelijkheid=20 en consumentengedrag, door De Meyer Dimitri (dimitri_de_meyer@skynet.Be= )=20 op 16/01/2006 21:28:34

terug

top